Armweeklynews.amՄՇԱԿՈՒՅԹ
 

 

Վարդգէս Գուրուեան-Հայերս շինենք, թուրք սրիկաները թող վայելեն

Պտոյտ Մը Պոլսոյ Թաղերուն Մէջ

«Տոլմա Պահճէ»ի Պալատը

Բառերով կարելի չէ Տոլմա Պահճէի (Լեցուած Պարտէզ) պալատը նկարագրել։

Գեղեցկօրէն հոյակապ եւ հոյակապօրէն գեղեցիկ է ան։

Գլխու պտոյտ տուող ճոխ գեղեցկութեամբ կանգնած է ան եւ այցելուներուն ուղեղները կը սառեցնէ։

Ճարտարապետներ Կարապետ եւ Նիկողոս Պալեանները (հայր եւ որդի) ոչ մէկ բան խնայած են Տոլմա Պահճէի պալատը աշխարհի ամենագեղեցիկ պալատին վերածելու։ Մարդ կ՚ապշի որ ինչպէ՞ս կարելի է նման ճոխ երեւակայութիւն ունենալ եւ նման հրաշալիք մը ստեղծել Վոսփորի ափին։

Երբ մեր պասը Տոլմա Պահճէի քովընտի պասերու կանգառին մէջ կեցաւ, տեղատարափ անձրեւը մեզ մեր պասին մէջ գամած էր։ Աւելի քան քառորդ ժամ սպասելէն ետք, որոշեցինք անձրեւին տակ վազելով պալատ մտնել։ Երբ պալատ հասանք, անձրեւը կեցաւ… ։

Տոլմա Պահճէի տեղը նախապէս Օսմանեան նաւատորմին նաւահանգիստներէն մէկը եղած էր։ 1611 – 1614 թուականներուն, ծոցը լեցուցին եւ Սուլթան Ահմէտ Ա.-ի հրամանով «Պէշիկթաշ Պալատ»ը շինուեցաւ։ Այս պալատին այրելէն եւ վայրը ժամանակ մը պարապ մնալէն ետք, Սուլթան Ապտուլմէճիտ Ա. -ը 1839 թուականին ճարտարապետ Կարապետ Պալեանին պատուիրեց նոյն վայրին վրայ նոր պալատ մը շինել, քանի որ վայրը ծովեզերեայ էր, շատ գեղեցիկ եւ քաղաքին կեդրոնին մօտ։

Պալատին շինութիւնը սկսաւ 1843-ին եւ տեւեց 13 տարի։ Օսմանեան Կայսրութեան վերջին 6 սուլթանները այս պալատը գործածեցին, սակայն կարգ մը սուլթաններ իրենց համար աւելի փոքր պալատներ ալ շինեցին (ինչպէս Եըլտըզի պալատը) եւ յաճախ «կ՚երթեւեկէին» պալատներուն միջեւ։ Մուսթաֆա Քէմալ Աթաթիւրքն ալ երբ Իստանպուլ գար, մինչեւ իր մահը, (10 Նոյ. 1938) Տոլմա Պահճէն կը գործածէր որպէս իր բնակարանը եւ Նախագահական Պալատը։ Ժամանակ մը պարապ մնալէն ետք, Պալատը վերածուեցաւ թանգարանի։

Տոլմա Պահճէի Պալատը շինուած է Փարիզի Լուվր եւ Լոնտոնի Պագինհկամ Պալատներու նմանողութեամբ, որպէսզի Եւրոպացի բարձրաստիճան այցելուներու ցոյց տրուի որ Օսմանեան Կայսրութիւնը «արդիականացած» է։ Սակայն եւրոպական այս մօթիֆներու վրայ աւելցուած է Օսմանեան զարթօնքի ճարտարապետական բարդ եւ ճոխ կերպերը։

Կը կարծուի որ 18-րդ դարու կիսուն, այս պալատին շինութիւնը պատճառ եղաւ որ Օսմանեան Կայսրութիւնը սնանկութեան դուռը հասնի։

Պալատին ներքնամասը ամբողջութեամբ զարդանկարուած է։ Ֆրանսացի եւ Իտալացի արուեստագէտներ ոչինչ խնայած են գեղեցկագոյնը տալու։

Հոն կը հանդիպինք նաեւ հայազգի Այվազովսկիի ծովանկանրներուն։

Արձանագրուած է որ 14 թօն ոսկի եւ 40 թօն արծաթ գործածուած է պալատը գեղազարդելու։ Կարասիներուն մեծ մասը ներածուած է Փարիզէն, մոմակալները՝ Անգլիայէն, մարմարները ՝ Յունաստանէն։ Բոլոր կարասիները մասնաւոր պատուէրներով պատրաստուած են։ 131 մեծ եւ 99 փոքր գորգերը բոլորն ալ մասնաւոր չափերով հիւսուած են բարձրորակ մետաքսով, կայսերական Հէրէքէ գորգագործարաններու մէջ։

Պալատը ունի երեք մաս. ձախին «Սէլամլըք»ը, որ վարչական կեդրոնն էր, «Արարողութիւններու» (Ceremonial) կամ «Մեծ Դահլիճ»ը եւ անշուշտ՝ «Հարեմ»ի բաժինը։

Տոլմա Պահճէին ընդհանուր տարածքն է 250,000 ք.մ.։ Ան ունի 285 սենեակներ, 43 սրահներ կամ ժողովասրահներ, 6 պատշգամներ, 6 բաղնիքներ, 1427 պատուհաններ, 156 ժամացոյցներ, 280 վազեր (ծաղկաման), եւ 58 մեծ մոմակալներ։ (Յիշեցնեմ որ Թուրքիոյ այժմու նախագահ Էրտողանը 1100 սենեակներով Թուրքիոյ Նախագահական Պալատը շինած է, ինչու՞, ապագայի ի՞նչ ծրագիրներով ...։)

Երբ գլխաւոր սրահը մտանք, հոն, առաստաղէն կախուած տեսանք 4.5 թօն ծանրութեամբ եւ 750 մոմատեղերով ջահ-աշտանակը (chandelier) որ նուիրուած էր Անգլիոյ Վիքթորիա Բ. Թագուհիին կողմէ։ Կային նաեւ 1.5, եւ 2.5 թօն ծանրութեամբ սքանչելի աշտանակներ։ «Արարողութիւններու Սրահ»ին գորգը, մետաքսով բանուած, 124 ք.մ. մեծութիւն ունի։ «Յախճապակեայ Բազտրիկներով Աստիճաններ»էն (Crystal Staircase) բարձրանալով շարունակեցինք մեր շրջապտոյտը։

Բոլոր միջանցքներուն երկու ծայրերը մեծադիր հայելիներ կախուած էին, անշուշտ շատ ճոխ, ոսկեգոյն շրջանակներու մէջ անցուած։ Ըսուեցաւ որ այդ հայելիները մասնաւոր, «սթրաթէճիք» վայրերու վրայ զետեղուած են որպէսզի Սուլթանները կամ Մեծ Վէզիրները երբ երթեւեկէին միջանցքներով, հայելիներուն մէջէն՝ ետեւէն եկողները տեսնէին եւ յանկարծ չըլլայ որ մահափորձ գործադրուէր իրենց վրայ։

Մեր այցելութեան ժամանակ, կինս՝ Ալիսը, քանի մը անգամ մերիններէն խնդրեց որ շրջագայութեան ուղեկցորդներուն հարցնեն թէ ո՞վ է ճարտարապետը աշխարհի այս ամենագեղեցիկ պալատին։ Երբ տեսաւ որ «մերոնք» չեն հարցներ, ինք, ուղղակի ուղեկցորդին հարցուց, քիչ մըն ալ յանդուգն կերպով։ Մարդը «Պալեան էֆէնտիլէր» ըսաւ։ «Ինչէ՞ն կը վախնաք չեմ գիտեր» եղաւ Ալիսիս հանդիմանական ակնարկութիւնը՝ մեզի ... ։

Տոլմա Պահճէին դուրսը, պարտէզները ... պէտք ունի՞մ նկարագրելու աւազաններուն, արձաններուն, ծառ ու ծաղիկներուն գեղեցկութիւնը, Վոսփորի կապոյտ ջուրերուն հետ համահունչ։

Հայերս շինենք, թուրք սրիկաները թող վայելեն։ Եւ ցաւալին ան է որ երբ օտար զբօսաշրջիկներ կու գան վայելելու այս եւ նման պալատներուն գեղեցկութիւնները, թուրքերը կը գովաբանուին որպէս «ճաշակաւոր» շինարարներ։

Եկուր ալ մի ջղայնանար։


Armweeklynews
Վարդգէս Գուրուեան-Հայերս շինենք, թուրք սրիկաները թող վայելեն
© 2010-2018  Կապը »  Contacts Այցելեք » Facebook
ՄՇԱԿՈՒՅԹ

ԱՆՄԵՂ ՁԱՅՆԸ ԽՂՃԻՍ- ՔՐԻՍՏԻՆԱ ՏԷՐ ՍՏԵՓԱՆԵԱՆ [18.11.2015]

Քնացած Տօնածառը... Այնճարէն Պէյրութ ընդամէնը մէկ ժամ է [16.01.2016]

ԿԱՆԹԵՂ - ՄԱՆԿՈՒԹԻՒՆԸ ՉԱՊՐՈՂ ԵՐԵԽԱՆԵՐ [15.01.2016]

ՆԱՀԱՏԱԿ ԱՂԱՒՆԻՆ ՛՛ԻՐԱԿԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆ՛[13.01.2016]

Էդիկ Հովսեփիան - Յ. Շտրաուսի անձրևի մեղեդին կաթիլ առ կաթիլ [12.01.2016]

Երկրաչափական արվեստը- 1.618 [08.01.2016]

Էդիկ Հովսեփյանի ՏԵՐ, ԸՆԴՈՒՆԻՐ ԻՆՉՊԵՍ ԿԱՆՔ նովելների շարքից [03.01.2016]

Վանաս – Չէ՞ որ գիտեմ ինձ սիրում ես... [02.01.2016]

Օվսաննա Բաղումյան – Հուսահատ երազողների ժամանակը [27.12.2015]

(Տեսանյութ) Հեղափոխություն շոու բիզնեսում.ձայնը հաղթեց կիսամերկ մարմիններին [26.12.2015]

Отец Савва. что такое Божий промысел и как он проявляется [26.12.2015]

Էլդար Ռյազանովի հրաժեշտի բանաստեղծությունը. մնաս բարով անարդարություն [12.12.2015]

Վարդգէս Գուրուեան-Պապենական հողերուս, արիւնաթաթախ Հայրենիքիս «ցտեսութիւն» պիտի ըսէի քանի մը ժամէն [04.12.2015]

ԽԱՉԱՏՈՒՐ ՊՕՂՈՍԵԱՆ-Ի՞ՆՉ Կ՛ԸՍԷ ԹԷ՝ WHAT IS SHE SAYING [25.11.2015]

Իրինա Սարիբեկյան-Անցյալն է ներկան, ներկան աշունն է [24.11.2015]

 Արխիվ » 2012-2018