Armweeklynews.amՄՇԱԿՈՒՅԹ
 

 

ԿԱՆԹԵՂ - ՄԱՆԿՈՒԹԻՒՆԸ ՉԱՊՐՈՂ ԵՐԵԽԱՆԵՐ

Հարիւր տարիներ առաջ ջարդէն փրկուող երեխաներ երբ հասունցան եւ դարձան անուանի գրողներ, մեծ մասը աղի արցունքով յիշեց եւ նկարագրեց այդ ողբերգութիւնը եւ անոնց ձգած անդրադարձը իրենց եւ ժողովուրդին վրայ: Կարդացինք հետաքրքրութեամբ հասկնալու համար պատահածները, զգացուեցանք եւ յուզուեցանք, ապրեցանք իրենց հետ այդ պահերը, երբեմնի հարազատ եւ իրապաշտ նկարագրութիւն ները փոխադրեցին մեզ դէպի նոյն միջավայրը արցունքներ խլելով մեզմէ, որովհետեւ ԱՆՄԵՂ մարդոց ոչնչացումին ականատես եղանք երեւակայելով պատահարները իսկ աւելի տառապեցուց մեզ երբ նկատեցինք ողջ աշխարհին կրաւորական կեցուածքը հանդէպ Հայ Ազգին նկատմամբ մարդկային առաջին զանգուածային ջարդը որ կը կատարուեր Օսմանեան պետութեան կողմէ:

Տարիէ ի վեր կը նշենք կ՛ոգեկոչենք, բառարաններուն մէջ բառեր չեն ձգեր պատասխանատուները որ չարտայայտեն, որպէսզի մարդոց զգացումներուն վրայ ազդեն, յուզեն իրենց հռետորական եւ զգայացունց խօսքերով պարզապէս ծափեր խլելու, ուրիշ ոչինչ:

Փաստօրէն, հիմա որ արդէն մեր ետին ձգած ենք 100 չարչարանքով եւ տանջանքով տարիներ, որու ընթացքին Միջին Արեւելքի Սփիւռքահայութիւնը ենթարկուեցաւ բազմապիսի դժուարութիւններու եւ զանազան միջոցներով ոտնակոխուեցաւ, երբ իրենց ապրած երկիրներուն մէջ ծայր տուին փոթորիկներ իշխանութիւնները ձեռք բերելու նպատակով եւ «Մեծերուն» ծրագիրները գործադրելու եւ իրականացնելու միտումով, Հայութիւնը միշտ ոտնակոխ եղաւ, որովհետեւ չունէր տէր տիրական, հովանաւորող ղեկավարութիւններն ալ անցեալէն «Դաս չառին» ապա ամէն առիթով ստացան մեծ ապտակներ եւ հարուածներ որոնք պատճառ դարձան գաղթի ճանապարհը բռնելու նորէն դէպի Եւրոպա երբեմն իսկ մեծ մասը ովկիանոսները անցան ապահով եւ խաղաղ ապաստան փնտռելու նպատակով, այս անգամ տարբեր գաղթօճախի մէջ սկսելու նոր կեանք մը:

Պարսկաստան մէջ, Շահն - Շահին տապալումով հայութեան մեծ մասը դուրս եկաւ երկրէն ուր հսկայ թիւ կը ներկայացնէր բայց անոնք նուազագոյնը չենթարկուեցան բռնութեան եւ ոճրային արարքներու: Հազիւ հանդարտած, ծայր տուաւ Լիբանանեան քաղաքացիական պատերազմը ուր ստիպուած զէնք վերցուց հայութիւնը ինքնապաշտպան ութեան համար հակառակ որ Պետութեան կողքին կեցաւ եւ դրական չէզոքութեան ռազմավարութիւնը լաւապէս գործադրեց բոլոր կողմերուն հետ պահելով իր բարի կամեցողութեան կապերը: Այս մէկն ալ շարժառիթ եղաւ որ անոնք որոնք ի մասնաւորի ստացան ծանր հարուածներ եւ կամ նկատելով անվերջանալի պատերազմը որը տեւեց երկու տասնամեակներէ աւելի, հեռացան երկրէն տարբեր հորիզոններու մէջ փնտռելու խաղաղ եւ ապահով անկիւն մը, ուր տիրէր խաղաղութիւն եւ ապահովութիւն:

Լիբանանը հազիւ հանդարտած էր, շրջանը այս անգամ ծայր տուաւ Իրաքեան խլրտումներն ու պատերազմը ապա իշխանութեան տապալումը որուն իբրեւ արդիւնք սկսաւ տարբեր տեսակի հալածանք մը, ծայր տուած էր կրօնական ծայրայեղութեան ահաւոր ալիքը, եղելութիւններուն լոյսին տակ սկսաւ փախուստը երկրէն, ճանապարհ բանալով նոր գաղթին դէպի ովկիանոսէն անդին:

Սուրիական փոթորիկը եկաւ շուքի մէջ ձգելու վերոյիշեալ բոլոր տակնուվրայութիւններուն բոլորին, ուր սկսաւ տարբեր տեսակի կոտորուծներ, քանդումներ, հրէշային ոճրագործութիւններ եւ սպանութիւններ:

Արդիւնք՝ նորէն գաղթի ճանապարհը բացուեցաւ ստիպողաբար, որովհետեւ կատակ չէր եղածները, ՄԱՀ ու ԿԵՆԱՑԻ հարց կար, վերջաւորութեան մարդիկ ունին համբերանքի չափ եւ սահման: Ճիշդ է մարդ արարածը ունի իւրայատուկ դիմադրողականութիւն եւ համբերանք համակերպելու ամէն տեսակի դժուարութիւններուն, բայց երբ նժարին մէկ կողմը ԿԵԱՆՔՆ Է իսկ միւսը Մահը, ապա հարցը կը փոխուի:

Այս ահաւոր պայմաններու մէջ ապրեցան բոլորն ալ այդ երկիրներուն մէջ: Մեծերը դիմադրեցին, համբերեցին, տագնապեցան, համակերպեցան, վերջաւորութեան մեծ զանգուած մը գաղթեց:

Հիմնականին մէջ, ԵՐԵԽԱՆԵՐԸ ամենամեծ տուժողները եւ արմատական ցնցումներ ապրողները եղան: Անոնք հիասթափուած եւ զարհուրած օրեր, ժամեր ապրեցան: Մենք այստեղ մեր ականատեսի վկայութիւններն է որ պիտի տանք ի մասնաւորի Հալէպի մասին, որպէսզի անոնք որ հեռու էին եղելութիւններէն կարդան եւ պատկերացնեն, ապրին այդ պահերը, ինչպէս որ անցեալին կարդացին եւ ապրեցան ջարդէն փրկուած գրիչներուն:

Ամէնէ ահաւոր պահերն էին Հալէպի երեխաներուն՝ գիշերները, մանաւանդ եթէ իրենց բնակած շրջանը միշտ թիրախ էր հրթիռներու եւ հրասանդերու: Ամէն պայթումի հետ պիտի արթննային, վախն ու ահը իրենց աչքերուն մէջ, երբեմնի հոսող արցունքները կը ցնցէին՝ հայրն ու մայրը, տան մեծերը, իրենց հեծկլտուքի ձայներէն կ՛արթննային միւս փոքրիկները եւ կսկսէր լացն ու կոծը:

Հարցական մը կը ծագի՝ արդեօք ի՞նչպիսի սիրտ եւ հոգի պէտք էր, որ ունենային անոնց ծնողքները որպէսզի տեսնելով իրենց զաւակներուն տառապանքը՝ ԴԻՄԱՆԱՅԻՆ: Անցեալին՝ մեր պատմութիւններուն միշտ կարդացած ենք՝ պողպատիա սիրտ, կամք ունեցողներուն դիւցազներգ ութիւններուն մասին. բայց այս պատկերները որոնք երեսուն ամիսներ է վեր կը վայելէ Հալէպաբնակ մարդը, ինքն է 21-րդ դարասկիզբի ՊՈՂՊԱՏԻԱ ՄԱՐԴԸ, որ դիմացաւ եւ տակաւին կը շարունակէ դիմանալ այս ոճրային եւ ողբերգական եղելութիւններուն, համբերանքով կը սպասէ խաղաղութեան աղաւնիին որը ըստ երեւոյթին շատ հեռացած է եւ անյայտ է անոր վերադարձը:

Ի՞նչ պիտի ըլլայ այս երեխաներուն հոգեվիճակը, երբ իրենց առօրեան միաձուլուեցաւ պատահարներուն հետ, փոխանակ իրենց տարիքի յարմար խաղալիքներով զբաղելու, սկսան փափաքիլ զինուոր ըլլալ, հրասայլ վարողներ, զինուորական օդաչուներ, որպէսզի այն ինչ որ կը տեսնէին եւ կը լսէին, իրենք գործադրէին:

Ի՞նչ կը սպասենք երկու տարեկան երեխայէն, երբ կը բացատրէ օդանաւին կատարելիքը, երբ կը լսէ եւ կը տեսնէ պատերազմական օդանաւը երկնքին մէջ եւ ինք կը սկսի արտայայտուիլ ըսելով՝ հիմա այս օդանաւը պիտի երթայ եւ «Դադադա» ընէ եւ զարնէ չարերուն:

Քիչ մը մեծերը՝ մանկապարտէզի հերոսները, որոնք իսկապէս հերոսներ էին, ամէն առաւօտ տունէն դուրս կու գային իրենց հօր ձեռքէն բռնած մեծ ուրախութեամբ, որովհետեւ բանտէն՝ իրենց տունէն, խոյս կու տային, լաւ կը գիտակցէին որ երբ վերադառնան տուն նորէն պիտի ըլլան բանտարկեալներ, այսինքն պիտի միանային մեծ «բանտարկեալներուն» եւ ապրէին մղձաւանջը միասին:

Պարտադրաբար պիտի լսէին եւ միանային երկխօսութիւններուն, ականատես ըլլային խօսուածներուն եւ փողոցին պատահարներուն: Իրենց հետաքրքրութիւնը կը մղեր զիրենք վազելու պատշգամ երբ լսէին հրշէջներու կամ հիւանդատար ինքնաշարժներուն ահազանգը:

Այս անգամ կը սկսէր, հարց ու փորձը, «ի՞նչու»ները՝ Երբեմն զարմացած եւ շուարած կը մնային մեծերը անոնց հարցականներուն դիմաց երբ իրենց տարիքէն մեծ հարցականներու տեղատարափ կը սկսէր:

Պարտաւորուած՝ պէտք էր պատասխաններով լուսաբանուէին, այլապէս մեծերուն «ՕՁԻՔԸ» թոյլ պիտի չտային:

Յաճախ օրերով դպրոց չէին կրնար երթալ, որովհետեւ քաղաքին մէջ վիճակը շատ ԱՆԱՊԱՀՈՎ էր, պէտք է խոստովանիլ թէ անցնող երէք տարիներուն, անոնք իրենց մանկական կեանքը չապրեցան՝ ոչ տունէն ներս, ոչ դուրս, նոյնիսկ դպրոցի պարագային կիսկատար մնացին իրենց փոխյարաբերութիւնները: Երբեմն կարօտով մնացին իրենց ուսուցչուհի ներուն եւ ընկերներուն, բայց շատ լաւ կը գիտակցէին թէ ինչու, դպրոցը այսօր կամ այս շաբաթ փակ է:

Շատ գիշերներ զարհուրած եւ վախցած վիճակի մէջ կ՛արթննային իրենց կողքին քնացողին կը փաթթուէին վախնալով պայթումներու ձայներէն, ապահով գիրկ փնռելով հոգեպէս հանգստանալու նպատակով: Մինչեւ ե՞րբ Մեծերը պիտի կարենային դիմանալ այս վախազդու եւ զարհուրելի պայմաններուն եւ վիճակին: Երեխաներուն այս վիճակը տեսնելով, առաւել կեանքի առօրեայի դժոխային վիճակը ստիպեցին մեծ մասին, որպէսզի որոշեն դուրս գալ քաղաքէն եւ երկրէն:

Եթէ անցեալի երեխաները տեսան արիւնոտ օրեր, անապատին մէջ քայլարշաւներ, իսկ ներկայի երեխաները, ապրեցան եւ տակաւին կ՛ապրին մութի մէջ, զրկուած մարդկային ամենափոքր պահանջքներէն, իրենց տարիքի կեանքը ապրելու իրաւունքներէն: Ասոնք ալ զերծ չմնացին ահէն ու թողէն, մահուան սարսափէն, ի՞նչ ապագայ կը սպասէ իրենց մենք մեծերս շուարած ենք:

Արդեօք ի՞նչպիսի օրեր կը սպասեն մօտակայ օրերուն, որո՞նք պիտի կարենան հասնիլ խաղաղ ծովափեր եւ երկիրներ, պիտի վերագտնե՞ն իրենց իրաւունքները իբրեւ երեխաներ, որպէսզի թօթափեն իրենց ուսերէն, մտքերէն եւ հոգիներէն այս ապրուած դժոխային օրերու ազդեցութիւնը, վայրագ պատկերները: Իրենց երազանքները փոխուին դէպի վարդագոյնի, պայծառ մտքերով մտածեն եւ մօտենան կեանքին, որպէսզի շարունակեն իրենց ճանապարհը ստեղծագործական աշխատանքներով:

Երա՜նի բոլորս ձեռք ձեռքի տալով, հոգածութեամբ եւ գուրգուրանքով շրջապատենք մեր Երեխաները, որպէսզի դուրս բերենք զիրենք տիրապետող ահաւոր մթնոլորտէն, որպէսզի կարենանք պատրաստել վաղուան ՄՏՔՈՎ ԵՒ ՀՈԳՒՈՎ ԱՌՈՂՋ՝ ՀԱՅ ՄԱՐԴԸ:

ԿԱՆԹԵՂ

Armweeklynews
ԿԱՆԹԵՂ - ՄԱՆԿՈՒԹԻՒՆԸ ՉԱՊՐՈՂ ԵՐԵԽԱՆԵՐ
© 2010-2018  Կապը »  Contacts Այցելեք » Facebook
ՄՇԱԿՈՒՅԹ

ՆԱՀԱՏԱԿ ԱՂԱՒՆԻՆ ՛՛ԻՐԱԿԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆ՛[13.01.2016]

Էդիկ Հովսեփիան - Յ. Շտրաուսի անձրևի մեղեդին կաթիլ առ կաթիլ [12.01.2016]

Երկրաչափական արվեստը- 1.618 [08.01.2016]

Էդիկ Հովսեփյանի ՏԵՐ, ԸՆԴՈՒՆԻՐ ԻՆՉՊԵՍ ԿԱՆՔ նովելների շարքից [03.01.2016]

Վանաս – Չէ՞ որ գիտեմ ինձ սիրում ես... [02.01.2016]

Օվսաննա Բաղումյան – Հուսահատ երազողների ժամանակը [27.12.2015]

(Տեսանյութ) Հեղափոխություն շոու բիզնեսում.ձայնը հաղթեց կիսամերկ մարմիններին [26.12.2015]

Отец Савва. что такое Божий промысел и как он проявляется [26.12.2015]

Էլդար Ռյազանովի հրաժեշտի բանաստեղծությունը. մնաս բարով անարդարություն [12.12.2015]

Վարդգէս Գուրուեան-Պապենական հողերուս, արիւնաթաթախ Հայրենիքիս «ցտեսութիւն» պիտի ըսէի քանի մը ժամէն [04.12.2015]

ԽԱՉԱՏՈՒՐ ՊՕՂՈՍԵԱՆ-Ի՞ՆՉ Կ՛ԸՍԷ ԹԷ՝ WHAT IS SHE SAYING [25.11.2015]

Իրինա Սարիբեկյան-Անցյալն է ներկան, ներկան աշունն է [24.11.2015]

Գանձասարում բացվել է Մաշտոցի անվան մատենադարան [22.11.2015]

Կապաթովկիոյ շրջանը հայկական Կամիրքի շրջանն է… արիւնս գլխուս խուժեց [20.11.2015]

Lav Eli խմբի հոբելյանական համերգը Երևանում [17.11.2015]

 Արխիվ » 2012-2018